به خوبی بر ما روشن است که در دوره ساسانی در کنار اهالی بومی زرتشتی منطقه گروه های زیادی از مسیحیان نیز در این جامعه زندگی می کرده اند تلاقی دو فرهنگ ایرانی و یونانی (رومی) و نزدیکی این منطقه به دو مرکز بزرگ علمی ایران ((جندی شاپور)) و ریشهر در دوره ساسانیان باعث شد که سینیز هم در جایگاهی بلندی از علم و فرهنگ و تمدن قرار گیرد . این حوقل در سال ۳۵۰ه.ق از یک مرکز علمی (دانشگاه)و کتابخانه بزرگ در شینیز نواحی ارجان مربوط به قبل از اسلام خبر داده است و استخری نیز می نویسد در ناحیه شاپور تصور تمام شاهان و بزرگانی که بین ایرانیان معروف هستند و نقش تمام محافظان نامی اتش و موبدان بزرگ و دیگران برکوه رسم شده است تصویر انان در طومارها ثبت گردیده است این طومارها را کسانی که در نقطه از ارجان معروف به ((قلعه شیز))زندگی می کنند نگهداری می کنند .

این دو سند می تواند نشانگر توسعه علمی این ناحیه در دوره ساسانیان باشد .

شهر جندی شاپور در خوزستان توسط شاپور اول (فوت۲۷۲-۲۴۱) و مرکز علمی ان توسط شاپور دوم (۳۷۹-۳۰۹جلوس) بنیان گذاشته شد در ریشهر میانه مرز خوزستان و فارس احتمالا همزمان با همان مرکز علمی (دانشگاه)جمعی از دانشمندان ریشهری با خط گشتنگ(چستک) و با حروف رمزی علوم پزشکی ستاره شناسی و فلسفه را به رشته تحریر در می اورند و حفظ می کردند ما اثاری از حفظ ماندن خط فارسی پهلوی (ساسانی) را در دوره ال بویهبر روی سکه های انها می بینیم . اگر چه بر ما معلوم نیست دانشگاه و کتابخانه بزرگ شینیز همزمان با دو مرکز علمی جندی شاپور و ریشهر فعال بوده ویا بعد از افول ریشهر در دوره بهرام پنجم (۴۳۹-۴۲۰)چرا که از سویی دیگر می توان حدس زد با اغاز رشد ارجان در دوره قباد اول (۵۳۱-۴۸۸) مرکز علمی سشینیز یا شینیز جایگزین مرکز علمی ریشهر شده است .

بنیانگذاری سینیز (شینیز )

به احتمال قوی اگر شهر سینیز حداقل اگر صد سال پیش از فتح شدن توسط لشکر اعراب مسلمان بنیانگذاری شده باشد می توان پذیرفت که در دوره قباد اول و هنگام عمران شهر ارجان این شهر بندری پر رونق پر دادستد بوده است .

 وضعیت دریایی

یکی از نکته هایی که باعث عمران بنادر و ایستگاه ها و خورهای خلیج فارس در دوره ساسانیان و بعد از ان بوده است چگونگی دریاپیمایی کشتی های مسافربری تجاری و نظامی بوده است تا پیش از کشف قطب نما تمام کشتی ها در نوار ساحلی تردد می نمودند کشتی های که میانه چین - هند و بنادر در ایران رفت وامد داشتند الزاما در مسیر خود از کنار بنادر سیراف جنابا . سنجاهان . سینیز . مهروبان . و بصره می گذشته اند گاه اجناس تجاری بازرگانان را داد وستد می کردند و گاه به جای جاشوهایی که بر اثر حواث و بیماریها تلف می شدند کشتی ها جاشوهای تازه نفسی از این بنادر به کار گرفته اند از بازرگانان بذر کتان بافته های نرم مشهور به سینیزی و روغن چراغ این شهر جهت تجارت خریداری می کردند سیاحان و دانشمندان نیز توقف در بندر سینیز از کتابخانه بزرگ دانشگاه و دانشمندان ان شهر بهره علمی می برده اند و پنبه مصری از عمده واردات ان بوده است .

 وضعیت کشاورزی و صنعتی

رونق کشاورزی سینیز در دوره ساسانیان کتمان ناپذیر است کشت کتان اگر چه در اوایل ان از مصر بود ولی کارگاه هایی فراوان بافندگی سینیز احتمالا پارچه های دو شهر اسلجان و سنجاهان شهرت جهانی داشته پارچه سینیزی به نحوی مشهور بوده که حتی در سمرقند و دیگر نواحی ماوراءالنهر به پارچه های نرم و معطر سینیزی می گفته اند که این شهرت عالم گیر هم بر رونق ان شهر می افزوده و هم چشم طمع اعراب مسلمان ان گوشه خایج فارس را به خود جلب می کرده است و چرخشت های تهیه روغن از دانه های خرما یا دانه های کتان در جای جای این شهر فعال بوده اند اسیاب ها و احتمالا اتشکده زرتشتیان و کلیسای مسیحیان در این شهر از دیگر بنا های اباد ان بوده اند .

 رونق تجاری

در دوره ساسانیان در سرزمین پارس تجارت دریایی با روم اکثرا به دست تجار مسیحی صورت می گرفته و این بازرگانان با پارس و به ویژه دو بندر نزدیک ریوار دشیر و سینیز جنابه (گناوه) که هر دو به عنوان شهرهای قبل از اسلام نیز شناخته شده اند در ارتباط بوده است این ارتباطات تا قرن هشتم میلادی - قرن دوم هجری و با وجود یک اسقف اعظم در پارس نیز ادامه داشت .

 سینیز در دوره اسلامی

قرن اول هجری و فتح سینیز

قدیمی ترین مورخ و جغرافیا نویس اسلامی که در اثر خود از شهر سینیز بحث کرده است احمد بن یحیی بلاذری مولف کتاب ((فتوح البلدان)) می باشد بلاذری در ذکر وقایع و تصرفات سال ۱۹ هجری به توصیف شهر سینیز و چگونگی فتح ان به دست مسلمانان پرداخته است . بلاذری که به تصریح پژوهشگران تاریخی از بزرگترین مورخان اسلامی است می نویسد = مسلمانان سینیز را که در حوزه اردشیر خره قرار داشت در سال ۱۹ هجری فتح کردند ان نویسنده در ادامه رونق کشاورزی انجا را اینگونه نشان می دهد (( و اهل ان را ازاد گذاردند که به امر ابادانی زمین ها بپردازد . مولف فارسنامه ابن بلخی در سال ۵۱۰هجری قمری فتح سینیز را از نگاهی دیگر اینگونه توصیف می کند (( عثمان ابن ابی العاس لشکری را مقدم ایشان را هرمز بن حیان العبدی بود بفرستاد و ((حصار)) بستدکی ان را سینیز خوانند و این سینیز شهرکی است نزدیک ساحل دریا و کتان بسیار باشد و از انجا جامعه سینیزی خیزد

اوضاع اقتصادی

در بندر سینیز کشت کتان و پارچه بافی در سی نیز پس از فتح بدون کشت و کشتار و خون ریزی اعراب مسلمان همچنان ادامه پیدا کرد و رفت و امد کشتی ها و بازرگانان مختلف در این بندر ((سینیز)) و عبور کاروانهای تجاری از این شهر تا قلب ایران و حتی تا ماورء النهر ادامه داشت .

 سینیز در دوره خلفای راشدین

دردوره خلافت عمربن خطاب

پس از فتح رستاق ریشهر و سینیز توسط لشکر اعراب مسلمان در سالهای ۱۸-۲۳ ه . ق این مناطق تحت نفوذ قلمرو اسلامی و عمربن خطاب  قرار گرفت .

دوره حکومت عثمان بن عفان

در دوره عثمان نیز امارات فارس بصره واهواز و... یا والیگری فارس به اعراب مسلمان واگذار می شد و پیرو همین تغیرات سیاسی والیان فارس فرمانداران مناطق را نیز از مسلمانان و همفکران خود می گماشتنددر سال ۲۸ ه ق پس از شورش اهل استخر (مرکز فارس) خلیفه عثمان عبدالله بن عامر پسر دایی خود را به حکومت بصره و اهواز و فارس منصوب و عبدالله پس از ورود به بصره عبیدالله بن معمر را والی فارس کرد در سال ۳۱ هجری عثمان حکومت مملکت فارس را به مصقله بن بصیر شیبانی محول کرد

دوران خلافت حضرت امیر المومنین امام علی بن ابی طالب (ع)

در دوره حضرت علی(ع) ۳۵-۴۱ هجری قمری حضرت علی (ع) حکومت بصره و فارس را به عبدالله بن عباس محول کرد و عبذالله در سال ۳۷ هجری مصقله را از ایالت فارس برداشت و سهل بن حنیف را والی و ایر این مملکت کرد در سال ۳۸ هجری اهالی فارس از اطاعت سهل بن حنیف سرپیچی کردند و بعد از این جریان حضرت علی (ع) پس از مشورت با صحابه و دوستان خود به عبدالله بن عباس دستور داد که زیاد بن ابیه طایفی را به ولایت فارس و کرمان بگذارد 

سینیز در قرن دوم هجری

اگر چه هیچ مدرک مستند یا سکه ای ضرب شهر سینیز در دست نیست امام از متون قرن سوم به خوبی می توان دریافت که والیان فارس از لباس های سینیزی استفاده می کرده اند و بناها کارگاهها و بازار انان همچنان پررنق بوده است . احتمالاحکام اموی و روی کار امدن حکام بنی عباس بر این شهر نیز تاثیر سیاسی مستقیم داشته است اما بر ما روشن نیست که نیروهای بومی و تجار این شهر تا چه حد در تغییر و تبدیل فرمانداران نیز موثر بوده اند و ایا حکام سینیز از طرف اعراب فرستاده می شده اند و یا از میان متنفذین محلی انتخاب می شده اند تاریخ در این مورد سکوت کرده است و هیچ منبعی برای روشن کردن این موقیعت تاکنون در دست نیست که جای تعجب دارد .

ویرانه های شینز

بندر سینیز پس از از دست دادن شوکت دیرین در دوره های صفویه . افشاریه . زندیه . قاجاریه به دهکده ای با چند امام زاده بوده است (که امام زاده حسن و امام زاده محمود )

در ۲۸ محرم سال ۱۲۵۷ ه. ق یک سفرنامه نویس از ماموران ممیزی محمدشاه قاجا دیدار مشروحی از اثار مخروبه وا مانده از این شهر داشته و تصریح کرده است که در ان دوره نیز مانند امروز به محال ((حصار)) اشتهار داشته است .

محل حصار و امام حسن .

بعد از حرکت از گناوه روانه محل حصار که من جمله بلوک لیراوی است شده و مسافت راهش پنج فرسخ تمام است و به فاصله یک ربع فرسنگ نرسیده به قریه حصار باغ کوچکی و مسمی به باغ عبدالعلی و اشجار درون باغ مزبور انگور و انجیر است و از جمله غرایب مزبور این بود که دو چاه بزرگ که از اعلاء تا اسفل ان را از سنگ و اهک ساخته بودند در میان باغ بود .

مولف کنجکاو فارسنامه ناصری میرزا سیدحسن حسینی فسایی در بین سالهای ۱۲۸۱-۱۲۹۷ ه. ق چندین بار از بلوک لیراوی و بندر دیلم عبور و دیدار کرده است . یک بار نیز کنجکاوانه به منظور تحقیق به همراه احتسام الدوله حاکم کهکیلویه وبهبهان و لیراوی به سراغ مخروبه های مهروبان و بندرگناوه رفته است با وجود اینکه بارها در مسیر زمینی بندردیلم و بندرگناوه از کنار ویرانه های سینیز عبور کرده است  نه در مورد ان کنجکاو شده و نه از ویرانه های ان گزارشی داده است .

در مورد نام سینیز روایت چندان معتبری در دست نیست اما چنانکه در بیان مردم قدیم منطقه امام حسن و سینیزرایج است نام سینیزدر اصل شینیز بوده و شینزی شکل شکسته و تغییریافته شاه‌ناز می‌باشد. که در لهجه محلی به شی‌ناز خوانده می شده که حاکم این منطقه بوده تا اینکه سادات امام حسنی از حجاز به این منطقه آمده‌اند و آنجا را تصرف کرده اند و به نام جد خود امام حسن شهرت داده‌اند. (کتاب هفت شهر دیلم و لیراوی نوشته: علیرضا خلیفه زاده)

مربوط به دوره عیلامیان .هخامنشیان . اشکانی ساسانی . وبرخی مربوط به دوره اسلامی تاعصر

صفویه. افشاریه . زندیه . و قاجاریه می باشد .

که هر کدام به نوبه خود گویای پیشینه مهم تاریخی شهرها و بنادر فراوانی بوده اند که اکنون شهرت

واسم و رسم گذشته را از دست داده اند و به صورت تپه های تاریخی درامده اند ویا تسطیح شده اند

ولی در هخر صورت همگی بیانگر یک مطلب مهم است که دشت پهناور لیراوی وارثان تمدن بسیار قوی

وعنی بوده است که موقعیت خاص منطقه که میان دریا و رشته کوه های زاگرس واقع شده است

و در این که گذشتگان این ناحیه دارای رودخانه بوده و کشت ابی به عمل می امده خود توجه هات

بیشتری در احیای منطقه را طلب می کند .

سی نیز .

بندر باستانی مربوط به دوره ساسانی و قبل از ان بوده که تا قرن چهارم هجری رونق فراوان داشته

وبعد از حمله قرمطیان تخریب شده است و مجددا رونق نسبی یافته و حدود قرن پنچ یا شش هجری

بر اثر زلزله ای شکوه وجلال و عظمت خود را از دست داده است وبه صورت اتلالی درامده وبعدا کاملا

تسطیح شده است این تپه های تسطیح شده اکنون زیر روستاهای حصار.مال میروبندر امام حسن

تا فرود گاه قرار دارد .

اثار کوزه های شکسته و رنگ و نوع کوزه ها کوپال ها وسنگ اجرها در مقایسه با مشابه خود دلالت

بر پیشینه تاریخی ان دارد که البته اغلب مورخین از عظمت این بندر وپارچه های سینیزی وجود

دارالعلوم ان کارگاه های بافندگی روغن چراغ گیری و صادرات مهم ان به هندوستان و دیگر کشورها

از طریق خورها واسکله های ان یاد می کنند.

نام این شهر به معنی نوازش دهنده ((شهنواز)) که در گویش محلی شی نیز یا سینیز شده و در متون

 وکتابها به صورت سی نیز درامده وگاهی به تلفظ شی نیز هم خوانده می شود طول این محدوده

تارخی حدود ۲۰۰۰متر مربع و عرض ان ۹۰۰۰متر که وسعتی حدود ۱۶۰۰۰۰۰متر مربع را در بر گرفته است .

متاسفانه قسمت اعظم ان که زیر محوطه بهرگان (بندرامام حسن)قرار گرفت کاملا تسطیح وخراب شده

از سنگهای قدیمی ان در دیوارسازی روستاهای مجاور گذشته استفاده میشده است .

اثار سفالی در رنگهای مختلف ابی و خاکستری رنگ . نخودی رنگ. کوپال وتکه اجرها بر اتلال ان به

وفور یافت می شود .

 واقع شده است .

علت اینکه این شهر را امام حسن می نامند این است که یکی

 از نوادگان

امام موسی کاظم(ع) بنام امام زاده حسن(ع) در انجا مدفون

 است .

این بندر کوچک اما استراتژیک نقش مهمی در صادرات نفت

استان بوشهر

دارد روزانه دها کشتی ایرانی وخارجی در این بندر پهلو می

 گیرند .

ساکنان بندر امام حسن  اکثرا از سادات امام زاده حسن (امام موسی 

کاظم)هستنند

امام زاده حسن دارای چهار پسر به نام های امام زاده سیدصالح عباس .

و امام زاده سیدمحمود نجم الدین و امام زاده قطب الدین و امام زاده علاء

الدین می باشد ساداتی که در شهر امام حسن میباشند اکثرا از دو اولاد  

امام زاده حسن می باشند امام زاده سیدصالح عباس بن امام زاده حسن و

امام زاده سیدمحمود نجم الدین بن امام زاده حسن که هر دو تیره به امام 

 زاده حسن می رسند و سالیان سال است که در کنار جدشان امام زاده

حسن سکونت می کنند .

سادات این شهر  در دیانت ومهمان نوازی شهره هستنند .

شغل اکثر مردم این شهر ماهی گیری میباشد عده ایی هم در شرکت نفت

 ان شهر مشغول بکارهستتند

از مکانهای تفریحی و زیارتی این شهر میتوان به  مرقد ملکوتی امام زاده

حسن(ع) . امام زاده سیدمحمود(ع) سواحل ماسه ایی ونخل های سر به

فلک کشیده . قدمگاه امام رضا(ع) . باغهای زیبا ودرختان کنار ان اشاره کرد  .

بندر امام حسن از جنوب با بندر گناوه و از شمال با بندر دیلم واز مشرق با

استان فارس و از مغرب با ابهای ازاد خلیج فارس و کشورهای عربی

همسایه می باشد .

هرساله در تعطیلات عید نوروز از جای جای ایران به این شهر کوچک اما زیبا

 سفرمی کنند .  

  .........................................................................................................................................

.........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

منطقه استراتژیک بهرگان(تاریخچه بهرگان).

منطقه بهرگان در جنوب ایرن و درشمال استان بوشهر بین بندر گناوه و بندر

 دیلم قرار دارد. با اکتشافات در خلیج فارس در اواسط دهه ۱۳۳۰و فعال

شدن شرکت نفت سیریپ ایتالیا استخراج نفت برای اولین بار از این منطقه

اغاز شد این ناحیه شامل میدانهای نفتی هندیجان . بهرگانسر. و نوروز می

باشد قبل از تاسیس شرکت فلات قاره ایران این ناحیه توسط شرکت نفت

ایران و ایتالیا (سیریپ)اداره می گردید ام در شهریور ۱۳۳۶قراردادی به جهت

اکتشافات و تولید نفت بین شرکت نفت ملی ایران (طرف اول)و شرکت نفت

 سهام ایتالیااجیپ مینرا (طرف دوم)منعقد گردید.ودر نتیجه شرکت سهامی

نفت ایران و ایتالیا به وجود امد در مدت ۲۳سال فعالیت این شرکت سه

میدان هندیجان بهرگانسر ونوروز در دریای خلیج فارس ودر خشکی میدانهای

 ریگ شروم ودور در خشکی (ناحیه زاگرس)کشف گردید که بهره برداری از

میدانهای دریا یی به ترتیب در سالهای ۱۳۳۹ و ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹ وشروع شد

ولی بعد از تاسیس شرکت نفت فلات قاره ایران میدانهای کشف شده در

خشکی به شرکت ملی نفت واگذار شدند اخیرا مسولیت  وبهره برداری از

میدان سروش به ناحیه بهرگان محول شده است نفت این میدان(بهرگان)

همراه با نفت میدان نوروز در تاسیسات مشترکی در دریا فراینده شده و از

طریق مخزن شناور سورنا صادر می گردد.

منبع.شرکت نفت فلات قاره ایران .

.

.

.

.ااهمیت بندر امام حسن(منطقه بهرگان)

 منطقه استرآتژیک بندر امام حسن (منطقه بهرگان)که شامل چندین سکوی

 پلاتفورم نفتی می باشد که حداقل حدود پنجاه حلقه چاه نفت که روزانه از

انها نفت استخراج می شود و توسط لوله هایی به قطر ۳۰و۴۰اینچ که در

بستر دریا نهفته اند به ساحل بندر امام حسن که همانا منطقه نفتی بهرگان

 است می رساند ودر ساحل نمک زدایی و اماده صادرات به پایانه (سورنا)که

 در چندین کیلومتری بندر امام حسن (منقه بهرگان)قرار دارد در دریا به

کشورهای طرف قرارداد در ایران تحویل داده می شود که همانا جزو تولیدات

 شرکت نفت فلات قاره ایران می باشد که اهمیت  بندر امام حسن را بیش

 ازبیش در نقش صادرات نفت جنوب ایران پر اهمیت می کند

در مورد کوه بینک بیشتر بدانیم:

رشته کوه بینک (کوه بانگ) در ۴۰ کیلومتری جاده دیلم به طرف گناوه و ۱۵ کیلومتری شهر اما حسن قرار گرفته است که مرتفع ترین قله آن حدود ۳۰۰ متر از سطح دریا قرار گرفته است و دارای منابع طبیعی از قبیل سیاه چال و غار های کوچک و بزرگ و طبیعی است و همچنین چندین یونیت نفتی استراتژیک در آن قرار گرفته است که از نظر اقتصادی بسیار اهمیت دارد و دارای مرداب های شور که به وسیله بارش باران های موسمی به حوضچه های نمک تبدیل میشود که قبلا از نمک آن اسفاده میکردند و همچنین رشته کوه های آن و تپه ماهورهای آن جانوران وحشی و از قبیل پلنگ و گرگ و کفتار و همچنین آهو و بز و میش کوهی در آن زندگی میکردند ولی متاسفانه به دلیل شکار بی رویه نسل آنها در حال انقراض است.

در مورد رسوم منطقه بیشتر بدانید

نذر گلین گیلینک.

در سالهای که بارندگی به طور منظم نمی بارد وباعث خشکسالی می گردد ومردم منطقه نگران از نباریدن باران می شوند عده ای از افراد سال خورده به همراه میانسالان و جوانان و نوجوانان همگی اقدام به گلین گلینک می کنند که از اول شب که هنوز مردم بیدار هستنند به درب منزل انها رفته وهرکسی به اندازه کرم و وسع خود برنج یا گندم یا پول نقد می دهد پس از جمع اوری کالاهای فوق انها را به صورت گندم حلیم تبدیل کرده و ان را در یک روز بخصوص پخت می نمایند .

در ان روز کلیه اهالی محل تجمع کرده و مشغول پختن حلیم می شوند وقتی که حلیم پخته شد ان را در چند سینی (مجمع) می ریزند و در یکی از ظرفهای حلیم یک انگشتر عقیق یا نقره می گذارند و انگشتر در ظرف هر کسی که قرار گرفت تمام مردم حاضر به او حمله کرده وشروع به کتک کاری ان فرد می نمایند .

در این مراسم افراد طوری برنامه ریزی می کنند که انگشتر در سینی افراد جوان قرار بگیرید تا به افراد مسن وسال خورده اسیبی نرسد زیرا جوانان تحمل درد کتک خوردن و فرار کردن را دارا می باشند .

واما کسی که انگشتر در سینی او قرار گرفته توسط افراد حاضر کتک کاری می شود .

شخص مورد حمله باید خود را به در خانه یکی از افراد خییر و یا سادات برساند و دخیل ان شخص یا سید می شود .

کسی که به انها پناه اورده (امان اورده) به مردم واهالی می گوید که شما دست از سر این بنده خدا بردارید من از طرف این فرد و شما از خداوند رحمان طلب مغفرت و رحمت وبارش باران می کنم .

ضمنا نباید این مهلت بیشتر از یک هفته بشود و تا الان کلیه مراسم انجام شده منجر به بارندگی در  منطقه شده است.